ترکیب چند چارچوب زمانی


نویسنده:

چگونه مقاله مروری بنویسیم؟ همه چیز درباره مقالات مروری

مقاله مروری یا Review Article از جمله مقالاتیست که می­ توانید در مجلات علمی منتشر کنید. این نوع مقاله همانطور که از نامش پیداست به مرور و ارزیابی پژوهش­ هایی که در گذشته انجام شده و مطالبی که انتشار یافته می ­پردازد. در مقاله مروری می­ توانید به انتقاد و تحلیل­ کارهایی که انجام شده بپردازید و پیشنهاداتی نیز ارائه دهید.

مقاله مروری برای چه اشخاصی مفید است؟

دانستن اینکه مقاله ­ای که می ­نویسید توسط چه اشخاصی بیشتر خوانده می­ شود می­تواند به نگارش بهتر مقاله مروری کمک کند. یک مقاله مروری معمولا توسط این گروه افراد خوانده می­شود و برایشان مفید خواهد بود:

  • متخصصین در زمینه ­های تحقیقاتی خاص
  • دانشجویان و محققین تازه کار
  • تصمیم گیرنده­ ها

انواع مقاله مروری چیست؟

مقاله مروری نیز خود به سه دسته دیگر تقسیم می­ شود که از لحاظ نگارش و تعداد کلمات با هم متفاوت هستند.

مقاله مروری روایتی (Narrative Review)

این نوع مقاله مروری برای موضوعات جامع و مفصل کاربرد دارد. در مرور روایتی به خلاصه­ ی مطالعات اولیه و اصیل یک موضوع پرداخته می­ شود. نتیجه این مقالات به جای کمیت به کیفیت اشاره دارد.

مقاله مروری نظام مند (Systemaric Review)

این نوع مقاله به روی یک پرسش تمرکز دارد و در طول مقاله سعی می ­شود با ارائه ­ی شواهد و تجزیه تحلیل موضوع به آن پرسش اولیه پاسخ داده شود. نتیجه نهایی از میان تحقیقات متفاوتی بیرون کشیده می­ شود.

مرور بهترین شواهد (Best Evidence)

این نوع مقاله در حقیقت حد وسط بین دو مقاله مروری دیگر است و می­ توان آن را ترکیبی از این دو دانست. در این نوع مقاله مروری اطلاعات کافی از یک پژوهش در اختیار خواننده قرار می­ گیرد به طوری که خواننده می­ تواند به طور مستقل بر اساس آن شواهد نتیجه گیری کند.

تعداد کلمات مقاله مروری

باید هنگام نوشتن یک مقاله مروری به طول آن دقت داشته باشید. مقالات روایتی (Narrative Review) معمولا بین 8000 تا 40000 متغیر هستند. مقالات مروری نظام مند (Systematic Review) اغلب کوتاه ­تر نوشته می ­شوند و کمتر از 10000 کلمه دارند.

چگونه مقاله مروری بنویسیم؟

اجزای ساختار مقاله مروری با اجزای مقاله اصلی تقریبا یکسان است و در نگارش مقاله مروری نیز از همان اصول مقاله نویسی پیروی می­ شود. تقاوت اصلی مقاله مروری و مقاله اصلی یا تجربی در بدنه اصلی مقاله است. بنابراین یک مقاله مروری نیز شامل موارد زیر می­ شود:

عنوان

همانند هر مقاله دیگری، عنوان نقش بسزایی در خوانده شدن مقاله مروری شما دارد. عنوانی که شما انتخاب می­ کنید به خواننده کمک می­ کند تصمیم بگیرد این مقاله را بخواند یا خیر. بنابراین باید عنوان طوری انتخاب شود که به طور خلاصه و کوتاه به خواننده بفهماند این مقاله درباره چیست. عنوان باید با افعال زمان حال نوشته شود و بین هشت الی ترکیب چند چارچوب زمانی دوازده کلمه باشد.

چکیده

چکیده­ ی یک مقاله مروری باید در زمان حال نوشته شود. همچنین به دلیل کوتاه بودن آن باید خیلی سریع به اهدافی که در مقاله وجود دارد اشاره شود. طول یک چکیده می­ تواند بین 200 تا 250 کلمه باشد. حتما نکاتی که پیش تر درباره نوشتن چکیده مقاله گفتیم را بخوانید تا یک چکیده موثر و خوب بنویسید.

مقدمه

مقدمه مقاله مروری کمی از سایر مقدمه ­ها متفاوت است. در پاراگراف اول مقدمه مقاله مروری به بیان زمینه و پیشینه موضوع م ی­پردازیم اما اشاره ­ای به یافته ­ها نمی­ شود. همچنین در مقدمه به چیزی که موجب شده به مرور این مبحث بپردازید اشاره می­ شود که در نهایت به هدف نگارش مقاله ختم می گردد. در این بخش می­ توانید به نادانسته ­های موضوع مورد بررسی یا مشکلات و پیچیدگی­ های آن نیز اشاره کنید. طول مقدمه باید بین 10 الی 20 درصد از کل مقاله باشد.

روش انجام کار

روش انجام کار معمولا در مقالات به پژوهش ­ها و کارهایی که محقق انجام داده است اشاره دارد که به موجب آن به ذکر جزییات و مراحل انجام کار پرداخته می­ شود. اما در مقالات مروری در حقیقت نویسنده مقاله خودش پژوهشی را انجام نداده و در حال مرور پژوهش ­های انجام شده توسط شخص دیگر است بنابراین باید در این بخش به چگونگی دسترسی به مقالات مورد نظر و معیارهای انتخاب مقالات اشاره کند. در این قسمت باید مشخص شود از چه پایگاه داده­ ها و چه کلمات کلیدی برای جستجو درباره این موضوع استفاده شده است.

برای نگارش بهتر روش کار باید عبارات مختلف و مقالات مختلفی را مرور کرده باشید، ذکر تاریخ و مدت زمانی که صرف این جستجو شده نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. با این کار داوران و خوانندگان مقاله می ­دانند جمع بندی و مرور انجام شده کامل و دقیق است و سرسری از آن نگذشته اید.

یافته­ ها

بخش دیگری از بدنه اصلی مقاله مروری یافته ­های آن است. در بخش یافته­ ها به جمع بندی مطالب مقالات منتخب پرداخته می­ شود. یافته ­ها باید مرتبط با عنوان مقاله باشند بنابراین به نکات پیچیده و پراکنده اشاره نکنید و به اصل مطلب و بررسی آن­ موضوع در مقالات مختلف بپردازید.

همچنین در این قسمت می­ توانید به تئوری­ های ارائه شده و آزمایشات انجام شده نیز اشاره کنید. ممکن است یک محقق با نظریه محقق دیگر مخالف بوده باشد شما نیز می­ توانید با ذکر این مخالفت نظرتان را درباره موضوع اعلام کنید. تحقیقات انجام شده را با یکدیگر مقایسه کنید. پس از اینکه به مطالب و یافته­ های مقالات دیگر پرداختید می­ توانید به عنوان یک صاحب نظر، نقطه نظرات خود را نیز به آن اضافه کنید.

معمولا بخش یافته­ های یک مقاله بین 70 الی 90 درصد کل مقاله را در بر می­ گیرد. سعی کنید این بخش را با پاراگراف­ های سازماندهی شده و منظم تکمیل کنید. مطالب ارائه شده در هر پاراگراف به بعدی و قبلی مرتبط باشد و خیلی بی مقدمه وارد یک مبحث دیگر نشوید. مقاله مروری شما باید ایده محور باشد که نه تنها به خواننده به درک مطلب کمک کند بلکه ایده­ هایی را نیز درباره این موضوع به او بدهد.

نتیجه گیری

در مقاله اصلی معمولا دو حالت برای نتیجه گیری وجود دارد، یا فرضیه رد می­ شود یا قبول می­ شود. اما در مقاله مروری نتیجه گیری­ های مختلفی می­ توان داشت چرا که موضوع از دید مقالات متنوعی بررسی شده است.

بنابراین شما می­ توانید یکی از این چهار حالت را در نتیجه گیری داشته باشید:

  • فرضیه ارائه شده صحیح است و تایید می­ شود.
  • شاید فرضیه ارائه شده اثبات نشده باشد اما فعلا بهترین توجیه موجود است مگر اینکه شواهدی برای رد آن ارائه شود.
  • صحیح و غلط بودن صد در صد این فرضیه هنوز مشخص نیست چرا که بر سر آن همچنان اختلاف نظر وجود دارد.
  • فرضیه غلط است. این نتیجه گیری در حالیست که با بررسی­ های انجام شده در مقالات و پژوهش ­های مختلف رای اکثریت به غلط بودن آن بوده است.

برای اینکه نتیجه گیری بهتری داشته باشید باید مقالات و تحقیقات متنوعی را بررسی کنید تا بتوانید موضوع را از دیدگاه ­های مختلف و با یافته­ های گوناگون مرور کنید.

نتیجه گیری یک مقاله مروری بین 5 الی 10 درصد از کل مقاله را در بر می­ گیرد.

تقدیر و تشکر

نوشتن این بخش کاملا اختیاری است و جزو مقاله در نظر گرفته نمی­ شود و معمولا بیشتر از یک صفحه یا چند جمله را نیز به خود اختصاص نمی ­دهد. می­ توانید در این قسمت از افراد یا سازمان ­هایی که شما را در راه نگارش این مقاله کمک کرده­ اند تشکر کنید.

فهرست ­ها

همانند سایر مقالات، بخش آخر مقاله نیز به رفرنس ­ها و مقالات و تحقیقاتی که به آن­ ها ارجاع شده پرداخته می­ شود. هرچند این قسمت نیز در تعداد کلمات و صفحات مقاله مروری محاسبه نمی­ شود اما معمولا برای نوشتن یک مقاله مروری خوب از حداقل 50 مرجع مختلف استفاده می ­شود.

اگرچه این تعداد به موضوع مورد بررسی شما نیز بستگی دارد شاید این تعداد مقاله و پژوهش در آن زمینه وجود نداشته باشد اما هر چه مقالات بیشتری در این قسمت داشته باشید اعتبار بیشتری به مقاله ­تان می­ بخشید.

چگونه مقاله مروری بنویسیم؟ همه چیز درباره مقالات مروری

مقاله مروری یا Review Article از جمله مقالاتیست که می­ توانید در مجلات علمی منتشر کنید. این نوع مقاله همانطور که از نامش پیداست به مرور و ارزیابی پژوهش­ هایی که در گذشته انجام شده و مطالبی که انتشار یافته می ­پردازد. در مقاله مروری می­ توانید به انتقاد و تحلیل­ کارهایی که انجام شده بپردازید و پیشنهاداتی نیز ارائه دهید.

مقاله مروری برای چه اشخاصی مفید است؟

دانستن اینکه مقاله ­ای که می ­نویسید توسط چه اشخاصی بیشتر خوانده می­ شود می­تواند به نگارش بهتر مقاله مروری کمک کند. یک مقاله مروری معمولا توسط این گروه افراد خوانده می­شود و برایشان مفید خواهد بود:

  • متخصصین در زمینه ­های تحقیقاتی خاص
  • دانشجویان و محققین تازه کار
  • تصمیم گیرنده­ ها

انواع مقاله مروری چیست؟

مقاله مروری نیز خود به سه دسته دیگر تقسیم می­ شود که از لحاظ نگارش و تعداد کلمات با هم متفاوت هستند.

مقاله مروری روایتی (Narrative Review)

این نوع مقاله مروری برای موضوعات جامع و مفصل کاربرد دارد. در مرور روایتی به خلاصه­ ی مطالعات اولیه و اصیل یک موضوع پرداخته می­ شود. نتیجه این مقالات به جای کمیت به کیفیت اشاره دارد.

مقاله مروری نظام مند (Systemaric Review)

این نوع مقاله به روی یک پرسش تمرکز دارد و در طول مقاله سعی می ­شود با ارائه ­ی شواهد و ترکیب چند چارچوب زمانی تجزیه تحلیل موضوع به آن پرسش اولیه پاسخ داده شود. نتیجه نهایی از میان تحقیقات متفاوتی بیرون کشیده می­ شود.

مرور بهترین شواهد (Best Evidence)

این نوع مقاله در حقیقت حد وسط بین دو مقاله مروری دیگر است و می­ توان آن را ترکیبی از این دو دانست. در این نوع مقاله مروری اطلاعات کافی از یک پژوهش در اختیار خواننده قرار می­ گیرد به طوری که خواننده می­ تواند به طور مستقل بر اساس آن شواهد نتیجه گیری کند.

تعداد کلمات مقاله مروری

باید هنگام نوشتن یک مقاله مروری به طول آن دقت داشته باشید. مقالات روایتی (Narrative Review) معمولا بین 8000 تا 40000 متغیر هستند. مقالات مروری نظام مند (Systematic Review) اغلب کوتاه ­تر نوشته می ­شوند و کمتر از 10000 کلمه دارند.

چگونه مقاله مروری بنویسیم؟

اجزای ساختار مقاله مروری با اجزای مقاله اصلی تقریبا یکسان است و در نگارش مقاله مروری نیز از همان اصول مقاله نویسی پیروی می­ شود. تقاوت اصلی مقاله مروری و مقاله اصلی یا تجربی در بدنه اصلی مقاله است. بنابراین یک مقاله مروری نیز شامل موارد زیر می­ شود:

عنوان

همانند هر مقاله دیگری، عنوان نقش بسزایی در خوانده شدن مقاله مروری شما دارد. عنوانی که شما انتخاب می­ کنید به خواننده کمک می­ کند تصمیم بگیرد این مقاله را بخواند یا خیر. بنابراین باید عنوان طوری انتخاب شود که به طور خلاصه و کوتاه به خواننده بفهماند این مقاله درباره چیست. عنوان باید با افعال زمان حال نوشته شود و بین هشت الی دوازده کلمه باشد.

چکیده

چکیده­ ی یک مقاله مروری باید در زمان حال نوشته شود. همچنین به دلیل کوتاه بودن آن باید خیلی سریع به اهدافی که در مقاله وجود دارد اشاره شود. طول یک چکیده می­ تواند بین 200 تا 250 کلمه باشد. حتما نکاتی که پیش تر درباره نوشتن چکیده مقاله گفتیم را بخوانید تا یک چکیده موثر و خوب بنویسید.

مقدمه

مقدمه مقاله مروری کمی از سایر مقدمه ­ها متفاوت است. در پاراگراف اول مقدمه مقاله مروری به بیان زمینه و پیشینه موضوع م ی­پردازیم اما اشاره ­ای به یافته ­ها نمی­ شود. همچنین در مقدمه به چیزی که موجب شده به مرور این مبحث بپردازید اشاره می­ شود که در نهایت به هدف نگارش مقاله ختم می گردد. در این بخش می­ توانید به نادانسته ­های موضوع مورد بررسی یا مشکلات و پیچیدگی­ های آن نیز اشاره کنید. طول مقدمه باید بین 10 الی 20 درصد از کل مقاله باشد.

روش انجام کار

روش انجام کار معمولا در مقالات به پژوهش ­ها و کارهایی که محقق انجام داده است اشاره دارد که به موجب آن به ذکر جزییات و مراحل انجام کار پرداخته می­ شود. اما در مقالات مروری در حقیقت نویسنده مقاله خودش پژوهشی را انجام نداده و در حال مرور پژوهش ­های انجام شده توسط شخص دیگر است بنابراین باید در این بخش به چگونگی دسترسی به مقالات ترکیب چند چارچوب زمانی مورد نظر و معیارهای انتخاب مقالات اشاره کند. در این قسمت باید مشخص شود از چه پایگاه داده­ ها و چه کلمات کلیدی برای جستجو درباره این موضوع استفاده شده است.

برای نگارش بهتر روش کار باید عبارات مختلف و مقالات مختلفی را مرور کرده باشید، ذکر تاریخ و مدت زمانی که صرف این جستجو شده نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. با این کار داوران و خوانندگان مقاله می ­دانند جمع بندی و مرور انجام شده کامل و دقیق است و سرسری از آن نگذشته اید.

یافته­ ها

بخش دیگری از بدنه اصلی مقاله مروری یافته ­های آن است. در بخش یافته­ ها به جمع بندی مطالب مقالات منتخب پرداخته می­ شود. یافته ­ها باید مرتبط با عنوان مقاله باشند بنابراین به نکات پیچیده و پراکنده اشاره نکنید و به اصل مطلب و بررسی آن­ موضوع در مقالات مختلف بپردازید.

همچنین در این قسمت می­ توانید به تئوری­ های ارائه شده و آزمایشات انجام شده نیز اشاره کنید. ممکن است یک محقق با نظریه محقق دیگر مخالف بوده باشد شما نیز می­ توانید با ذکر این مخالفت نظرتان را درباره موضوع اعلام کنید. تحقیقات انجام شده را با یکدیگر مقایسه کنید. پس از اینکه به مطالب و یافته­ های مقالات دیگر پرداختید می­ توانید به عنوان یک صاحب نظر، نقطه نظرات خود را نیز به آن اضافه کنید.

معمولا بخش یافته­ های یک مقاله بین 70 الی 90 درصد کل مقاله را در بر می­ گیرد. سعی کنید این بخش را با پاراگراف­ های سازماندهی شده و منظم تکمیل کنید. مطالب ارائه شده در هر پاراگراف به بعدی و قبلی مرتبط باشد و خیلی بی مقدمه وارد یک مبحث دیگر نشوید. مقاله مروری شما باید ایده محور باشد که نه تنها به خواننده به درک مطلب کمک کند بلکه ایده­ هایی را نیز درباره این موضوع به او بدهد.

نتیجه گیری

در مقاله اصلی معمولا دو حالت برای نتیجه گیری وجود دارد، یا فرضیه رد می­ شود یا قبول می­ شود. اما در مقاله مروری نتیجه گیری­ های مختلفی می­ توان داشت چرا که موضوع از دید مقالات متنوعی بررسی شده است.

بنابراین شما می­ توانید یکی از این چهار حالت را در نتیجه گیری داشته باشید:

  • فرضیه ارائه شده صحیح است و تایید می­ شود.
  • شاید فرضیه ارائه شده اثبات نشده باشد اما فعلا بهترین توجیه موجود است مگر اینکه شواهدی برای رد آن ارائه شود.
  • صحیح و غلط بودن صد در صد این فرضیه هنوز مشخص نیست چرا که بر سر آن همچنان اختلاف نظر وجود دارد.
  • فرضیه غلط است. این نتیجه گیری در حالیست که با بررسی­ های انجام شده در مقالات و پژوهش ­های مختلف رای اکثریت به غلط بودن آن بوده است.

برای اینکه نتیجه گیری بهتری داشته باشید باید مقالات و تحقیقات متنوعی را بررسی کنید تا بتوانید موضوع را از دیدگاه ­های مختلف و با یافته­ های گوناگون مرور کنید.

نتیجه گیری یک مقاله مروری بین 5 الی 10 درصد از کل مقاله را در بر می­ گیرد.

تقدیر و تشکر

نوشتن این بخش کاملا اختیاری است و جزو مقاله در نظر گرفته نمی­ شود و معمولا بیشتر از یک صفحه یا چند جمله را نیز به خود اختصاص نمی ­دهد. می­ توانید در این قسمت از افراد یا سازمان ­هایی که شما را در راه نگارش این مقاله کمک کرده­ اند تشکر کنید.

فهرست ­ها

همانند سایر مقالات، بخش آخر مقاله نیز به رفرنس ­ها و مقالات و تحقیقاتی که به آن­ ها ارجاع شده پرداخته می­ شود. هرچند این قسمت نیز در تعداد کلمات و صفحات مقاله مروری محاسبه نمی­ شود اما معمولا برای نوشتن یک مقاله مروری خوب از حداقل 50 مرجع مختلف استفاده می ­شود.

اگرچه این تعداد به موضوع مورد بررسی شما نیز بستگی دارد شاید این تعداد مقاله و پژوهش در آن زمینه وجود نداشته باشد اما هر چه مقالات بیشتری در این قسمت داشته باشید اعتبار بیشتری به مقاله ­تان می­ بخشید.

روشهاي نمونه گيري و تعيين حجم نمونه (Sampling)

نمونه گیری

روش های نمونه گیری

فهرست مطالب (کلیک کنید تا مرور گر به آن نقطه از صفحه برود):

نمونه گیری چیست؟

نمونه گیری یعنی اینکه بخش کوچکی از جامعه آماری را بررسی نموده و نتایج آنرا به کل جامعه تعمیم دهیم. ضرب المثل رایج در میان مردم که به نمونه گیری اشاره دارد این است: “مشت نمونه خروار است”.

زیرا به عنوان مثال یک مشتی که شما به تصادف از میان یک خروار گندم بر می دارید، نماینده آن خروار گندم است (از نظر کیفیت یا اندازه یا مشخصه ای دیگر).

خطای نمونه گیری

نتایج یک بررسی نمونه ای هیچ گاه با قطعیت و حقیقت همراه نیست. زیرا نتایج تحت تاثیر خطایی تحت عنوان خطای نمونه گیری قرار دارد که ناشی از انتخاب بخشی از جامعه به جای کل جامعه است.

میزان خطای نمونه گیری را می توان با افزایش اندازه ی نمونه کاهش داد. اما از طرف دیگر، زیاد کردن اندازه نمونه روی عامل های متعددی از جمله حجم عملیات میدانی و هزینه ی آمار گیری تاثیر نامطلوب دارد.

در این مبحث ابتدا به بیان انواع روش های نمونه گیری و سپس روشهای تعیین حجم نمونه در پایان نامه ها و مقالات می پردازیم.

۱- روش های نمونه گیری احتمالاتی

روشهاي نمونه گيري آماري كه عموما در تحقيقات و پژوهشهاي كاربردي مورد استفاده قرار مي گيرد، در این مقاله معرفی شده است. قابل ذکر است تمام روشهای معرفی شده زیر از نوع روش های نمونه گیری احتمالاتی می باشند. روش نمونه گیری احتمالاتی، فرآیندی است که احتمال انتخاب هر کدام از واحدهای جامعه از قبل مشخص و معلوم و غیر صفر است. در این روش هر واحد نمونه با احتمالی مشخص از جامعه استخراج می شود.

قابل ذکر چنانچه مایلید در خصوص نمونه گیری غیر احتمالاتی نیز اطلاعاتی بدست آورید، صفحه نمونه گیری غیر احتمالی را مشاهده و مطالعه نمایید.

۱-۱- نمونه گيري تصادفي ساده

نمونه گیری تصادفی ساده

روش نمونه گیری تصادفی ساده، ساده ترین روش نمونه گیری احتمالاتی است.

در اين نوع نمونه گيري به هر يك از افراد جامعه احتمال مساوي داده مي‌شود تا در نمونه انتخاب شوند . به عبارت ديگر اگر حجم افراد جامعه N و حجم نمونه را n فرض كنيم، احتمال انتخاب هر فرد جامعه در نمونه مساوي n/N است. انتخاب نمونه تصادفي ساده را به سه شيوه مي‌توان انجام داد: شيوه اول به صورت قرعه كشي، شيوه دوم با استفاده از جدول اعداد تصادفي و شیوه سوم با نرم افزارهای رایانه ای.

براي انتخاب يك نمونه تصادفي ساده به شيوه قرعه كشي بايد با توجه به چارچوب نمونه گيري از ميان افراد جامعه يك نمونه به حجم نمونه مورد نظر از ميان افراد فهرست شده به حكم قرعه انتخاب كرد.

در شيوه دوم، بايد حجم جامعه مورد نظر را N قرار داد. سپس به تعداد ارقام تشكيل دهنده حجم جامعه ، ستون يك رقمي در جدول اعداد تصادفي منظور داشت (مثلا حجم جامعه ۵۰ شامل دو رقم است بنابراين دو ستون يك رقمي در جدول اختيار مي كنيم). پس از آن يك نقطه شروع به طور تصادفي براي انتخاب واحدها اختيار كرد. سرانجام عمل انتخاب را از اين نقطه آغاز كرده و هر عددي كه كوچكتر يا مساوي N باشد را به عنوان نمونه انتخابي منظور داشت. در شیوه سوم نیز از نرم افزارهای رایانه ای برای انتخاب نمونه تصادفی استفاده می شود.

قابل ذکر است که برای انتخاب یک نمونه به روش تصادفی ساده، از دو شیوه با جای گذاری و بدون جایگزاری استفاده می شود. که در روش نمونه گیری با جای گذاری، هر واحد نمونه بعد از انتخاب، دو مرتبه به جامعه بازگردانده می شود و این احتمال وجود دارد که در انتخاب ترکیب چند چارچوب زمانی های بعدی، آن واحد مجددا در نمونه انتخاب شود.

۲-۱- نمونه گيري طبقه اي

نمونه گيري طبقه اي (نمونه گیری تصادفی با طبقه بندی) هنگامی مناسب است که بتوانیم جامعه آماری را نسبت به صفت مربوطه طوری تقسیم کنیم که واحدها در داخل طبقات از نظر صفت مربوطه شبیه به هم باشند.

در این نوع نمونه گیری، واحدهاي جامعه مورد مطالعه در طبقه هايي كه از نظر صفت متغير همگن تر هستند، گروه بندي مي شوند، تا تغييرات ترکیب چند چارچوب زمانی آنها در درون گروه ها كمتر شود. پس از آن از هر يك از طبقه ها، تعدادي نمونه به صورت تصادفي انتخاب مي‌شود. معمولا براي طبقه بندي واحدهاي جامعه، متغيري به عنوان ملاك در نظر گرفته مي‌شود كه با صفت متغير مورد مطالعه بستگي داشته باشد.

براي مثال به منظور بررسي نسبت قبول شدگان در پايه پنجم آموزش ابتدايي در شهر تهران و رابطه آن با محل جغرافيايي دبستان، مي‌توان ابتدا دبستان هاي شهر تهران را بر حسب محل دبستان به پنج طبقه تقسيم كرد: طبقه يك شامل دبستان هاي شمال غربي، طبقه دوم دبستان هاي شمال شرقي، طبقه سوم دبستان هاي مركزي شهر، طبقه چهارم دبستان هاي جنوب غربي و طبقه پنجم دبستان هاي جنوب شرقي. پس از آن از هر طبقه تعدادي دبستان به روش تصادفي ساده انتخاب كرد.

در نمونه گيري طبقه اي حجم نمونه (n) را به شيوه هاي مختلف مي‌توان ميان طبقه ها تقسيم كرد. ساده ترين شيوه، تقسيم مساوي تعداد نمونه ميان طبقه هاست. ساير شيوه ها شامل انتساب بهينه و انتساب متناسب است. در انتساب متناسب به تناسب حجم هر طبقه، حجم نمونه در آن طبقه تعيين مي‌گردد.

۳-۱- نمونه گيري خوشه اي

در صورتي كه فهرست كامل افراد جامعه مورد مطالعه در دسترس نباشد مي‌توان افراد جامعه را در دسته هايي خوشه بندي كرد. سپس از ميان خوشه ها به تصادف نمونه گيري به عمل آورده و تمام حجم خوشه را سرشماري مي كنيم. براي اين منظور فهرستي از اين خوشه ها تهيه مي‌شود و از آن به عنوان چارچوب نمونه گيري استفاده مي‌شود.

به طور کلی نمونه گیری تصادفی خوشه ای به دو دلیل عمده زیر به کار می رود:

الف- صرفه جویی در وقت و هزینه

ب- موجود نبودن چارچوب نمونه گیری.

نمونه گيري خوشه اي در صورتي كارآمدتر از نمونه گيري تصادفي ساده است كه چارچوب نمونه گيري (فهرست كامل افراد جامعه) در دسترس نباشد. در واقع وقتی هزینه ساخت چارچوب نمونه گیری از واحد ها (فهرست واحدها) زیاد باشد یا چارچوبی از آن ها در دست نباشد، نمونه گیری خوشه ای به کار می رود.

بايد توجه داشت كه هر چه حجم خوشه ها افزايش يابد و تشابه افراد آن از نظر صفت متغير مورد بررسي بيشتر باشد، دقت نمونه گيري خوشه اي كمتر مي‌شود.

تفاوت بین نمونه گیری خوشه ای با نمونه گیری طبقه ای

همانطور که تصویر فوق نیز گویاست، تفاوت های بارز زیر را بین نمونه گیری های تصادفی خوشه ای و طبقه ای همواره باید مد نظر داشت:

الف-در نمونه گیری تصادفی طبقه ای از هر طبقه تعدادی را به عنوان نمونه انتخاب می کنیم در صورتی که در نمونه گیری تصادفی خوشه ای، نمونه از تعدادی از خوشه ها انتخاب می شود.

ب- دقت نمونه گیری تصادفی طبقه ای در ارتباط مستقیم با همگنی درون طبقات و نا همگنی بین طبقات است. اما دقت نمونه گیری تصادفی خوشه ای در ارتباط مستقیم با ناهمگنی درون خوشه ها و همگنی بین خوشه هاست.

۴-۱- نمونه گیری چند مرحله ای

در نمونه گیری چند مرحله ای، افراد جامعه با توجه به سلسله مراتب (از واحدهای بزرگ تر به کوچک تر) از انواع واحدهای جامعه انتخاب می شوند. یک مثال می تواند این نوع نمونه گیری را روشن کند:

برای مثال در برآورد توانایی ریاضی دانش آموزان پایه پنجم ابتدایی در یک منطقه آموزش و پرورش، می توان دانش آموزان را در سه مرحله با استفاده از واحدهای نمونه گیری مختلف زیر به صورت زیر انتخاب کرد:

واحد مرحله اول: دبستان دبستان ۱ دبستان ۲ …… دبستان ۱۰

واحد مرحله دوم: کلاس کلاس ۱ و ۲ کلاس ۳ و ۴ ….. کلاس ۱۹ و ۲۰

واحد مرحله سوم: دانش آموزش ۱، ۲، ۳، . . . . ۵۸، ۵۹، ۶۰

در مثال فوق ابتدا جامعه دانش آموزان ابتدایی پایه پنجم, به دبستان هایی تقسیم شده است. در این مرحله که مرحله اول نمونه گیری است، از میان دبستان های انتخاب شده دو کلاس (واحد مرحله دوم) انتخاب شده است. در اینجا از دبستان شماره یک، کلاس های ۱ و ۲ پایه پنجم و از دبستان شماره دوم کلاس های ۳ و ۴ پایه پنجم و بالاخره از دبستان دهم کلاس های ۱۹ و ۲۰ پایه پنجم به طور تصادفی انتخاب شده اند.

در مجموع ۶۰ دانش آموز (۳*۲*۱۰ = ۶۰) از ۲۰ کلاس و ۱۰ دبستان انتخاب شده ترکیب چند چارچوب زمانی است.

نمونه گیری چند مرحله ای در مقایسه با نمونه گیری خوشه ای از دقت بیشتری برخوردار است. زیرا در نمونه گیری چند مرحله ای واحدهای نمونه مرحله نهایی در سطح جامعه پراکنده شده و تغییرات متغیر مورد بررسی در نمونه، معرف تغییرات مورد مطالعه در جامعه است. در حالی که در نمونه گیری خوشه ای چنین امری میسر نمی باشد.

۵-۱- نمونه گیری سیستماتیک

روش نمونه گیری تصادفی سیستماتیک، به روش انتخاب تصادفی دنباله ای از واحدهای جامعه که به یک اندازه ثابت از هم فاصله دارند، دلالت دارد. به عبارت دیگر، در این روش اگر k فاصله نمونه گیری باشد، ابتدا یک عدد تصادفی از بین اعداد ۱ تا k، به عنوان نقطه شروع انتخاب شده و سپس با افزودن ضریب های صحیح k به این نقطه شروع، سایر واحدهای نمونه ای مشخص می شوند.

تصویر زیر نمونه گیری سیستماتیک را بیان می کند که در آن فاصله نمونه گیری ۳ است:

نمونه گیری سیستماتیک

دقت نمونه گیری تصادفی سیستماتیک وقتی واحدهای جامعه به طور تصادفی مرتب شده باشند، مساوی با نمونه گیری تصادفی ساده و زمانی که واحدهای جامعه بر اساس صفتی مرتبط با صفت مورد برآورد مرتب شده باشند، بهتر از نمونه گیری تصادفی ساده و حتی بهتر از نمونه گیری طبقه ای است. به علاوه اجرای آن ساده و به کارگیری آن کم هزینه است.

توجه شود که این روش نمونه گیری را حتی در مواردی که از اندازه جامعه مطلع نیستیم می توان با انتخاب مناسب فاصله نمونه گیری(k) با توجه به ساختار جامعه به کار گرفت.

مثال نمونه گیری سیستماتیک

به طور مثال برای انتخاب یک نمونه تصادفی به اندازه n از افرادی که به یک بانک مراجعه می کنند می توان از این شیوه نمونه گیری استفاده کرد.

به این ترتیب که از هر k نفر، یک نفر را به عنوان نمونه انتخاب کرده و این کار را تا جایی ادامه دهیم که تمام n واحد نمونه گیری انتخاب شوند.

۲- تعيين حجم نمونه

اخذ تصميم درباره حجم نمونه, از لحاظ تامين ميزان دقت نتايج نمونه گيری و صرفه جويي در مقدار وقت و هزينه, از اهميتی خاص برخوردار است. بديهی است که بزرگ بودن حجم نمونه موجب صرف هزينه و وقت زياد, و کوچک بودن حجم نمونه موجب عدم دقت کافی برآوردها می شود.

برای تعیین اندازه نمونه، چند راه پیش رو داریم که در ادامه هر کدام را شرح می دهیم:

۱-۲- تعیین اندازه نمونه بر اساس جدول های آماده

یکی از راه های تعیین اندازه نمونه استفاده از جدول هایی است که برای همین منظور تهیه شده است. در این جدول ها با توجه به اندازه جامعه (N)، اندازه نمونه (n) تعیین شده است. براي محاسبه حجم نمونه با این روش و مشاهده جدول نمونه گیری مورگان این صفحه را ببینید: محاسبه آنلاین حجم نمونه با روش جدول مورگان

۲-۲- تعیین حجم نمونه بر اساس نظر پژوهش گر

در این روش پژوهش گر و دانشجو با در نظر گرفتن عامل هایی مثل بودجه، زمان، نیروی انسانی ماهر، امکانات و امثال آن درصدی از جامعه را به عنوان نمونه انتخاب می کند. برخی از پژوهشگران حداقل اندازه نمونه را ۱۰ درصد اندازه جامعه ذکر کرده اند.

۳-۲- تعیین اندازه نمونه بر اساس محاسبات آماری

متداول ترین روش محاسبه اندازه نمونه، استفاده از محاسبات آماری است. در این روش پژوهش گر ابتدا توسط یک آزمون مقدماتی، پارامترهای مورد نیاز جامعه آماری را مشخص کرده و سپس با استفاده از فرمول های مربوط، اندازه نمونه را محاسبه می کند. عامل های موثر بر تعداد نمونه عبارتند از:

۱- سطح معنی داری،

۲-میزان دقت برآورد مورد نظر و یا میزان خطای حاشیه ای،

۳- تغییر پذیری متغیر مورد نظر (واریانس یا پراکنش)،

۴- روش نمونه گیری،

۵- اندازه جامعه آماری،

۶- هزینه و امکانات اجرایی.

تعیین اندازه نمونه با فرمول کوکران

براي اينکه بتوانيد بر اساس محاسبات آماری و به صورت آنلاين حجم نمونه پايان نامه خويش را محاسبه نماييد بر روي لينک زیر کليک نماييد. در این صفحه به صورت آنلاین و همراه با فیلم آموزشی رایگان، محاسبه حجم نمونه با روش کوکران در دو حالت ارائه می گردد:

ضمنا برای مشاهده توضیحات محصولی که این مرکز برای تعیین حجم نمونه تهیه کرده و با قیمت بسیار مناسب عرضه می کند، لینک زیر را پیگیری نمایید:

افزایش وزنه در بدنسازی چه موقع باید انجام شود؟

نویسنده:

زمان مطالعه:

آخرین ویرایش:

برای افزایش وزنه در بدنسازی باید چه مدت سپری شود؟

آنچه در این مقاله می‌خوانید

اگر بدنسازی کار می‌کنید (یا حتی به طور کلی فقط ورزش می‌کنید) با هر هدفی که در ذهن دارید، در کنار برنامه‌ای که از آن استفاده می‌کنید؛ شدت و حجم تکرار یکی از مهمترین فاکتورها افزایش وزنه در بدنسازی است، یعنی «افزایش تدریجی وزنه»، فاکتوری که می‌تواند تمام عوامل گفته شده را بسازد یا تخریب کند. افزایش وزنه در بدنسازی یعنی فشار وارد بر بدن را بیشتر می‌کنید برای آن نیز راه‌های گوناگونی وجود دارد، اما نکته‌ی اصلی این است که افزایش باید تدریجی باشد.

اگر این افزایش وجود نداشته باشد، احتمال اینکه از تمرینات‌تان نتایج مثبت نگیرید، بسیار زیاد است. حالا که اهمیت پیشرفت تدریجی را در موفق بودن روتین تمرینی‌تان دانستید، احتمالاً این سوال مطرح می‌شود که چنین پیشرفتی هر چند وقت یکبار باید روی بدهد؟

چه زمانی باید به فکر افزایش وزنه در بدنسازی باشید؟

دو جواب کاملاً متفاوت برای این پرسش وجود دارد، که بستگی به این دارد که روتین ورزشی‌تان دقیقاً چیست: بعضی از برنامه‌های بدنسازی ِ از پیش طراحی شده، دستورالعمل‌های بسیار ویژه‌ای در مورد سنگین کردن وزنه بدنسازی در هر تمرین دارند. مثلاً شما از قبل می‌دانید که باید چه زمانی در این تمرین خاص، افزایش وزنه داشته باشید. اگر از چنین برنامه‌ای استفاده می‌کنید، پس معلوم است که چه زمانی باید این اتفاق بیفتد. اما اگر برنامه‌تان از پیش تعیین شده نیست، پس باید هر زمانی که برای‌تان ممکن است وزنه را سنگین‌تر کنید.

حتی برنامه‌هایی وجود دارند که از متد بسیار خاصی پیروی می‌کنند اما برای افزایش وزنه، چارچوب زمانی تعیین نکرده‌اند. در چنین شرایطی هم باید هر زمان که امکانش وجود دارد، وزنه را افزایش داد. اگر مکرراً افزایش وزنه داشته باشید، سریع‌تر هم پیشرفت خواهید کرد و بدن‌تان هم بهبود سریع‌تری خواهد داشت.

وزنه مناسب با توان خود انتخاب کنید

عضلات شما برای رشد کردن به چالش کافی نیاز دارند اما نمی‌توانید وزنه‌ای را انتخاب کنید که از پس آن برنیایید و مجبور شوید یا فُرم بد و نادرست تکرارهای را به پایان ببرید و از همه بدتر به خودتان آسیب بزنید. متاسفانه این اتفاقی است که خیلی وقت‌ها روی می‌دهد و علت آن نیز نداشتن آگاهی و اطلاعات کافی است. گاهی زنان و مردان ورزشکار، وزنی را برای مقاومت انتخاب می‌کنند که هنوز برای آن آماده نیستند و در نهایت آسیب می‌بینند. شما جزو این افراد نباشید!

هر چند کلید اصل موفقیت‌تان افزایش وزنه در بدنسازی به مکررترین حد ممکن است، اما محدوده‌ی بی‌خطر بودن و با عقل جور در آمدن را فراموش نکنید! یعنی قبل از افزایش وزنه‌ باید حتماً با وزنه‌ی فعلی کاملاً احساس راحتی و توانایی کنید و نمی‌توانید به طور اتفاقی و حساب نشده و صرفاً جهت پیشرفت، در سنگین‌تر کردن وزنه‌ها غیرمنطقی عمل کنید.

چون در این صورت، فرم اجرای‌تان نادرست شده و دیگر نمی‌توانید عضلات هدف را به طور ترکیب چند چارچوب زمانی مناسب درگیر کنید، تکرارها هم کمتر از حدی که باید باشند، خواهند رسید و مطمئناً آسیب نیز روی می‌دهد.

بنابراین اگر هم‌اکنون وزنه‌ای را در برخی تمرینات‌تان دارید که برای‌تان سنگین است، پس هنوز وقت سنگین‌تر کردن‌شان نرسیده. اگر قرار است ۴ ست با ۸ تکرار در تمرینی داشته باشید و هنوز نمی‌توانید این تکرارها را کامل کنید پس آمادگی افزایش وزن را ندارید.

مواردی وجود دارد که لازم است برای یک وزنه‌ی خاص، زمان بیشتری صرف کنید و تمرکزتان روی افزایش تکرارها باشد و آن تمرین را به حد مطلوبش برسانید. وقتی چنین هدفی تامین شد و در آن وزن، قوی‌تر شدید، حالا زمان افزایش وزنه است. پس یادتان باشد، باید بتوانید وزن فعلی را به راحتی کامل کنید و بعد به فکر افزایش آن بیفتید.

چگونه بدانیم وزنه ای که انتخاب کردیم مناسب است؟

برای افزایش وزنه در بدنسازی باید چه مدت سپری شود؟

در افزایش وزنه، وزنی را انتخاب کنید که بتوانید تکرارهای آن تمرین را انجام دهید اما در پایان تکرارها، عضلات شما باید خسته شده باشند و به سختی بتوانید تکرار دیگری با فرم درست اجرا کنید. در شروع این میزان مقاومت نتیجه‌ی خوبی خواهد داشت چون به اندازه کافی چالش برانگیز است و می‌تواند عضلات را خسته کند.

بعد از مدتی به جایی خواهید رسید که تکرار دهم دیگر آنقدر برای‌تان سخت نیست و دیگر احساس نمی‌کنید عضلات‌تان می‌سوزند و می‌توانید یکی دو تکرار دیگر نیز پیش بروید. بنابراین اگر در پایان یک ست، یک یا دو تکرار دیگر اجرا کردید و عضلات‌تان کاملا خسته شدند پس در حال به کار بردن اصل اضافه بار هستید.

مقاومت را افزایش نداده‌اید اما حجم تمرین را بیشتر کرده‌اید. این حجم افزوده، محرک جدیدی است که رشد عضلات را افزایش خواهد داد. اگر هدف‌تان قوی‌تر شدن است می‌توانید با مجبور کردن عضلات برای تمرین با وزن سنگین‌تر، قوی‌ترشان کنید. یعنی به مرور زمان، مقاومت را بیشتر کنید.

برای رعایت اصل اضافه بار چقدر وزنه را سنگین کنیم؟

بستگی به نوع تمرینی که انجام می‌دهید دارد. اگر تمرین ترکیبی (چند عضله‌ای) انجام می‌دهید که چند گروه عضلانی را به طور همزمان درگیر می‌کند، می‌توانید مقاومت را بیشتر از اندازه‌ای که در یک تمرین تک عضله‌ای افزایش می‌دهید اضافه کنید.

برای تمرینات تک عضله‌ای مانند دو سر بازو، افزایش یک کیلو نیم مناسب است. اما در تمرین چند عضله‌ای می‌توانید این مقدار را دو برابر و یا حتی بیشتر کنید، مثلا ممکن است بخواهید مقاومت ترکیب چند چارچوب زمانی را 2 تا 4کیلو افزایش دهید. برای تمرینات پایین تنه حتی می‌توانید تا 7 کیلو افزایش مقاومت داشته باشید چون پایین تنه‌ی شما قادر به تحمل این وزن است. در اینجا هم نباید بتوانید بیش از ده تکرار انجام دهید و تکرار آخرتان باید با فرم درست اما به سختی اجرا شود.

از کجا بفهمید خیلی زود وزنه را افزایش داده‌اید؟

اگر فرم‌تان افت کرد، شروع کردید به استفاده از گشتاور برای تقلب در اجرا و یا کمرتان را نتوانستید صاف نگه دارید، یعنی زود مقاومت را افزایش داده‌اید. قدمی به عقب بردارید و وزنه‌ای که قبل از اضافه کردن با آن تمرین می‌کردید دوباره بردارید، در همین مقاومت بمانید تا زمانی که به شرایطی که گفتیم برسید، یعنی اجرای تکرار دهم با فرم درست اما به سختی.

شاید لازم باشد بر اساس هدفی که دارید تغییرات دیگری ایجاد کنید. اگر هدف‌تان فقط قدرت است، زدن وزنه‌‌ی سنگین‌تر با تکرارهای کمتر، بیشترین نتیجه را می‌دهد. در این شرایط، باید وزنه‌های سنگین‌تر را انتخاب کنید که بتوانید فقط 4 تا 6 تکرار داشته باشید.

اما برای هایپرتروفی عضله، حجم بیشتر تمرین و نگه داشتن عضلات فعال، تحت تنش و فشار برای مدت طولانی‌تر، بیشترین نتیجه را خواهد داشت. وزنی را انتخاب کنید که بتوانید 8 تا 10 تکرار با فرم درست اجرا کنید. به طور کل سه ست تمرین را انجام دهید.

اگر احساس می‌کنید سرعت پیشرفت‌تان کُندتر از آنچه می‌خواهید است صبور ترکیب چند چارچوب زمانی باشید. پیشرفت همیشه هم روندی یکسان ندارد. حتی ممکن است در مراحلی عقب بیفتید مثلا یک روز بتوانید وزنه‌ای سنگین‌تر را با 10 تکرار و فرم درست بزنید اما روز بعد فقط بتوانید 7 تا 8 تکرار همان وزنه را با فرم درست اجرا کنید.

چند عامل در این شرایط دخیل‌اند مانند هیدراسیون بدن، تغذیه، ساعات خواب و استرس، همه‌ی اینها می‌توانند روی عملکرد شما در هر جلسه تمرین اثر بگذارند. نتیجه همیشه به دلخواه پیش نمی‌رود. پس با تکیه بر دو سه جلسه تمرین، نتیجه گیری کلی نکنید. پیشرفت در مراحلی متعددی حاصل می‌شود و سرعتش یکنواخت نیست، زیرا عوامل گوناگونی روی آن اثر می‌گذارند.

آیا می‌توانم وزنه‌ی تمام تمریناتم را همزمان افزایش دهم؟

دانستنی های بدنسازی و تناسب اندام ؛ حقایقی که هر بدنساز باید بداند

مسلماً خیر! شما می‌توانید وزن تمرینات ترکیبی چون اسکوات، ددلیفت، پرس‌های گوناگون و پارویی‌ها را مکرراً افزایش دهید اما در تمرینات تفکیک ‌شده‌ای چون دوسربازو، سه سربازو و نشر از جانب، نمی‌توانید مکرراً افزایش وزنه داشته باشید. البته این یکی از مزایای تمرینات ترکیبی نسبت به تمرینات تفکیکی است.

حتی در خود ِ تمرینات ترکیبی هم نمی‌توان دقیقاً همزمان افزایش وزنه را در تمرینات داشت. بعضی از تمرین‌ها، به دلایل مختلف، قابلیت بیشتری برای مکرراً افزایش دادن وزنه دارند.

گاهی شما می‌توانید در یک تمرین خاص و برای یک گروه عضلانی مشخص، افزایش‌های بسیار خوبی داشته باشید، اما ممکن است در تمرینی دیگر و برای همان گروه عضلانی نتوانید در همان چارچوب زمانی، وزنه را افزایش دهید. این کاملاً طبیعی است. هدف شما باید صرفاً حفظ روند افزایش وزنه در هر تمرین در زمانی که می‌توانید باشد و سایر عوامل را به حال خود رها کنید.

آیا به طور کل و به مرور زمان، سرعت پیشرفت یکنواخت خواهد بود؟

خیر. هر چه باتجربه‌تر و ورزیده‌تر شوید، پیشرفت‌تان کُندتر خواهد شد. به همین دلیل است که مبتدی‌ها معمولاً می‌توانند تقریباً در هر جلسه‌ی تمرینی، وزنه را افزایش دهند بدون اینکه ناتوان شوند. سرعت روند پیشرفت فقط تا مدتی، یکنواخت است و بعد زمانی می‌رسد که نتایجی که کسب می‌کنید دیگر مربوط به شرایط یک مبتدی نیست.

در این مرحله، پیشرفت به کُندی صورت می‌گیرد و شما دیگر نمی‌توانید پیوسته، وزنه‌ها را سنگین‌تر کنید و هر چه زمان بیشتری می‌گذرد، شما قوی‌تر شده و عضلات بیشتری می‌سازید و به هدف‌تان یا پتانسیل ژنتیکی‌تان نزدیک‌تر می‌شوید. دیگر نمی‌توانید روند افزایش تدریجی وزنه‌ها را با زمانی که مبتدی یا نیمه‌حرفه‌ای بودید مقایسه کنید.

فقط پیشرفت کنید و راکد نمانید!

اگر هدف‌تان این است که هر چه سریع‌تر نتیجه بگیرید، پس باید الویت تمرکزتان روی تندتر کردن روند پیشرفت با بیشترین سرعت ممکن و افزایش وزنه‌ها تا حد توان باشد. اگر هم فقط رسیدن حالا در هر زمانی که شد برای‌تان مهم است، پس کافیست حتماً افزایش‌های تدریجی را داشته باشید، در تمام تمرینات و هر زمانی که توانستید.

حرف آخر

بهتر است افزایش وزنه را آهسته‌تر گسترش دهید تا اینکه دچار آسیب دیدگی شوید. یادتان باشد برای قوی‌تر شدن هیچ ضرب العجلی وجود ندارد. به بدن‌تان گوش دهید! زمانی که یکی دو تکرار آخر، دیگر عضلات را خسته نمی‌کنند، کمی چالش را اضافه کنید. مقاومت بیشتری را امتحان کنید و ببینید چند تکرار می‌توانید به راحتی انجام دهید. اگر فرم‌تان افت کرد یا احساس ناراحتی کردید از قدمی به عقب برگشتن نترسید.

برای افزایش مقاومت عجله نکنید، اما خودتان را دست کم هم نگیرید! تا زمانی که از اصل اضافه بار تدریجی استفاده نکنید نتیجه‌ای نخواهید گرفت. راههای دیگری نیز مانند افزایش حجم تمرین را نیز در نظر بگیرد و امتحان کنید اما بالاخره جایی نیاز خواهید داشت که مقاومت را بالا ببرید تا قوی‌تر شوید.

بررسی متدولوژی های مدیریت پروژه (آبشاری، چابک و هیبریدی)

بررسی متدولوژی های مدیریت پروژه (آبشاری، چابک و هیبریدی)

قبل از شروع این بحث، لازم است مقاله هرم مدیریت پروژه را مطالعه نمایید.

متدولوژی آبشاری چیست؟

متدولوژی آبشاری، روشی برای اجرای پروژه است که در آن، مراحل انجام کار، از پیش تعیین شده اند و به ترتیب انجام می شود و زمانی که هریک از مراحل یا فازهای پروژه به اتمام رسید، مرحله ی بعد آغاز می شود. همان طور که این فرآیند به ترتیب و پیوسته است، زمانی که هر مرحله تکمیل شد امکان بازگشت به آن مرحله تقریباً وجود ندارد و هزینه بر است. تقریباً هیچ امکانی برای اشتباه و تغییر وجود ندارد؛ بنابراین باید نتیجه نهائی و خروجی انتهائی پروژه و برنامه تفصیلی آن در ابتدا تعیین شده و سپس به دقت دنبال شود.

متدولوژی های مدیریت پروژه

شکل ۱: نمائی از متدولوژی آبشاری مدیریت پروژه

مزایای متدولوژی آبشاری

  1. در روش آبشاری، می توان مراحل انجام کار را به طور کامل و دقیق، ثبت و نگهداری کرد. ثبت دقیق فرآیند های پروژه، امکان ایجاد بهبود در پروژه های آتی را فراهم می کند
  2. در این متد، مشتری می داند که در آخر پروژه چه انتظاری از نتیجه آن خواهد داشت. همچنین مشتری ایده کلی درباره اندازه، محدوده، هزینه و زمان بندی پروژه را در اختیار دارد.
  3. در موارد تعدیل یا جایگزینی نیروی انسانی، به دلیل ثبت اسناد دقیق، حداقل تاثیر بر پروژه محتمل می باشد.

معایب متدولوژی آبشاری

  1. در این متدولوژی و زمانیکه یک مرحله یا فاز از پروژه تکمیل شود، توسعه دهندگان و تیم پروژه،توانایی بازگشت به مراحل قبل و اعمال تغییر را تقریباً ندارند.
  2. ترکیب چند چارچوب زمانی
  3. روش آبشاری به شدت به الزامات اولیه پروژه وابسته است و اگر این الزامات به هر دلیلی کم و یا ناقص باشند، پروژه محکوم به شکست است
  4. اگر یک خطا در پروژه یافت شود، یا نیاز به ایجاد تغییری باشد، باید پروژه را از ابتدا با کد های جدید آغاز نمود.
  5. کل پروژه فقط در انتهای پروژه، تست می شود. در نتیجه اگر اشتباهاتی در مراحل اولیه رخ داده باشد، ممکن است بر روی مراحل آتی پروژه نیز تاثیر گذارد
  6. در این متدولوژی، نیازهای در حال رشد مشتری، در نظر گرفته نمی شود. اگر مشتری متوجه شود که نیاز به بیشتر از آنچه که در ابتدا فکر می کرد، دارد و تقاضای تغییر کند، این تغییر، بر بودجه و زمان تحویل پروژه تأثیر خواهد داشت.

چه زمانی از متدولوژی آبشاری استفاده کنیم؟

  1. زمانی که تصویری کلی از چگونگی نتیجه و محصول پروژه در اختیار داریم.
  2. هنگامی که مشتری توانایی تغییر پروژه را پس از شروع آن ندارد.
  3. زمانی که خود پروژه و نه سرعت انجام آن، مد نظر مشتری است.

متدولوژی چابک چیست ؟

واژه چابک در فرهنگ لغت، به معنای حرکت سریع و چالاک است و متدولوژی اجایل یا چابک، به عنوان راهکاری برای حل مشکلات متد آبشاری مطرح شد. در واقع به جای یک روند طراحی پیوسته، متدولوژی چابک، رویکردی تصاعدی و افزایش را دنبال می کند. بدین صورت که در ابتدا، توسعه دهندگان و تیم پروژه شروع به طراحی یک پروژه ساده می کنند و سپس پروژه به ماژول های کوچک تقسیم کرده و بر روی این ماژول ها کار می کنند. کار بر روی این ماژول ها به صورت هفتگی یا ماهانه انجام می شود و در پایان هر دوره اولویت های پروژه مورد ارزیابی مجدد قرار می گیرد و تست های لازم بر روی خروجی های پروژه انجام می شود. این بازه های زمانی یا دوره ها (Sprints) اجازه می دهد تا اشکالات پروژه مشخص شده و بازخورد مشتری قبل از اجرای Sprint بعدی اعمال شود.
مدیریت پروژه چابک یا اجایل در واقع یک رویکرد ارزش محور است که به مدیران و اجرا کنندگان پروژه اجازه می دهد تا پروژه را با بازده بالاتر، با کیفیتی بهتر و با سرعتی بیشتر پیش برند. با توجه به ضرورتهای مورد نیاز جهت چابکی مدیریت پروژه ها و الزام سازمان ها به چابک شدن جهت رقابت با شرکتهای داخلی و یا خارجی، مدیریت چابک جایگزین روش قدیمی مدیریت پروژه (متدولوژی مدیریت پروژه آبشاری) شده است.
برنامه ریزی مدیریت چابک، با شکستن پروژه به بازه های زمانی کوتاه مدت چند هفته تا یک ماهه، آغاز می شود و این کار از پیچیدگی پروژه می‌کاهد. در نتیجه پروژه به بخش های کوتاه یک الی چهار هفته ای قابل مدیریت و قابل توسعه تبدیل خواهد شد. در واقع مدیریت پروژه اجایل یا چابک، یک روش مدیریت پروژه است که از چرخه توسعه کوتاه مدت به نام “بازه زمانی، دوره زمانی یا اسپرینت (sprint)” یا تکرار (Iteration)، برای تمرکز بر بهبود مستمر در توسعه یک محصول یا خدمات استفاده می کند.

متدولوژی های مدیریت پروژه

شکل ۲: فرایند مدیریت پروژه چابک (Scrum)

مدیریت چابک برای به حداقل رساندن تاثیر تغییرات پیش بینی نشده معرفی شده است. امروزه متخصصان چابک از انعطاف پذیری که این روش فراهم می‌کند، به شدت استقبال می نمایند. بر خلاف روش آبشاری که بازگشت و ایجاد تغییرات در پروژه یا محصول بسیار پرهزینه و غیر عملی است، در روش چابک یا اجایل، تیم ها با توجه به نیازمندی های جدید و همچنین تغییرات جدید ایجاد شده در بازار، به سرعت تغییرات مورد نیاز را در پروژه یا محصول اعمال می نمایند.

در روش سنتی مدیریت پروژه به روش آبشاری، مدیر پروژه باید مراقب مواردی از جمله هزینه، کیفیت، پرسنل، متعادل سازی ابعاد پروژه، گزارش نویسی و مدیریت ریسک پروژه باشد. این روش به شدت بر برنامه ریزی عمیق در آغاز پروژه به منظور تعریف یک هدف مشخص و اجرای آنها از طریق مراحل یا فاز های ثابت وابسته است. در حالیکه اجراکنندگان مدیریت چابک بر سرعت تحویل پروژه و اصلاح گام به گام به روش تکرارهای متعدد تأکید می کنند.

مزایای متدولوژی چابک

  1. در متد چابک، تغییرات می تواند پس از برنامه ریزی اولیه انجام شود. مشتری می تواند در صورت تغییر در تصمیم، برنامه اولیه را تغییر دهد
  2. به دلیل آن که در این متد، امکان ایجاد تغییرات بصورت گسترده وجود دارد؛ به راحتی می توان ویژگی هایی را به محصول پروژه اضافه کرد و محصول را با آخرین تحولات در صنعت به روز کرد.
  3. در انتهای هر دوره یا بازه زمانی (Sprint)، اولویت های پروژه ارزیابی می شوند. این کار، به مشتریان اجازه می دهد نظرات خود را اضافه کنند تا در نهایت محصول مورد نظرشان را دریافت کنند.
  4. تست محصولات و خروجی های هر دوره در پایان آن دوره، تضمین می کند که اشکالات و باگ های پروژه رفع شده و در آخر باگی وجود نخواهد داشت

معایب متدولوژی چابک

  1. اگر مدیریت پروژه به دست شخصی غیر حرفه ای باشد، احتمال ایجاد تاخیر یا کمبود بودجه وجود دارد.
  2. همانطور که پروژه اولیه طرح قطعی ندارد، محصول نهایی می تواند به شدت متفاوت از آنچه که در ابتدا مورد نظر بود باشد.

چه زمانی از متدولوژی اجایل یا چابک استفاده کنیم؟

  1. هنگامی که تولید سریع محصول یا خدمت، اولویت بالائی دارد.
  2. زمانی که مشتری خواستار ایجاد تغییر در ابعاد و ویژگی های پروژه است.
  3. زمانی که تصویری روشن و واضح از خروجی نهائی پروژه وجود ندارد و مشخص نیست محصول، خدمات یا نتیجه نهائی در انتها، چگونه خواهد بود.
  4. زمانی که محصول مرتبط با صنعتی است که استانداردهای آن دائماً در حال تغییر است.

انتخاب متدولوژی مناسب و بررسی متدولوژی ترکیبی یا هیبریدی (Hybrid Methodology)

هر دو متدولوژی چابک و آبشاری، دارای نقاط قوت و ضعف خود هستند. کلید تصمیم گیری در توجه به پروژه و خواسته های شما از نتیجه پروژه است. آیا پروژه شما به سرعت در حال تغییر است؟ اگر چنین است، متدولوژی چابک را انتخاب کنید. اما اگر دقیقا می دانید که نتیجه پروژه چه خواهد بود، شاید متدولوژی آبشاری، بهترین گزینه باشد. از طرفی و با در نظر گرفتن جنبه های مثبت هر دو متدولوژی و از ترکیب متدولوژی های چابک با هم و یا ترکیب متدولوژی چابک و آبشاری ،به متدولوژی سومی می رسیم که به متدولوژی هایبرید یا ترکیبی (Hybrid ) معروف است. جالب است که بر اساس آخرین تحقیقا موسسه PMI ؛ بکارگیری از این متدولوژی سوم، در بسیاری از پروژه ها، به شدت در حال افزایش است.

متدولوژی های مدیریت پروژه

شکل ۳: مقایسه متدولوژی های آبشاری، چابک و هیبریدی مدیریت پروژه



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.